Bij gevechtsoperaties is medische zorg letterlijk van levensbelang. Bij uitzendingen van eenheden, maar ook bij oefeningen, is er altijd voldoende medische zorg voorhanden. Dat is niet alleen in het veld bij de eenheden met Combat Life Savers (CLS), maar ook verderop in de keten. Bij oefeningen wordt daarbij de civiele zorgketen gebruikt. Bij uitzendingen en operaties is dat de eigen medische keten van Defensie. Is de medische zorg niet gegarandeerd, dan gaat een operatie in het inzetgebied niet door. Voor de gehele Nederlandse krijgsmacht is 400 Geneeskundig Bataljon (400 GNK BAT), een landmachteenheid, verantwoordelijk voor de medische zorg.
De medische keten van Defensie begint al bij de gevechtseenheden zelf. CLS’ers zijn extra medisch opgeleide militairen van de eenheid zelf. Hun eerste rol is die van ‘gewone’ militair binnen de eenheid. Wel hebben zij gespecialiseerde uitrusting bij zich om in het geval van één of meerdere gewonden meteen levensverlengend en levensreddend te kunnen handelen. Zij bepalen ook wat de verdere actie is die moet worden ondernomen, Kan de gewonde bij de eenheid blijven of moet deze geëvacueerd worden?
De eerste hulp
Bij dat laatste worden de gewonden naar een veilige plek gebracht waar ook een militaire ambulance kan komen. Die zijn er in alle vormen en maten. Defensie heeft hiervoor gepantserde Boxer-ambulances die een gewonde veilig uit het gevechtsgebied kunnen halen. Er kan ook worden gekozen voor evacuatie door bijvoorbeeld een helikopter als die beschikbaar is en veilig het gebied kan bereiken. In de ambulance verschilt de uitrusting niet veel van die van onze civiele ambulances. De gewonde komt dan in de zorg van militair verpleegkundigen die. De gewonden worden zo snel mogelijk afgevoerd naar een Role 1, een voorwaartse medische post van de brigade. Hier wordt de gewonde verder onderzocht door medisch personeel.
Indien nodig gaat de gewonde verder de keten in naar een Role 2 Basic. Deze kleine eenheid valt ook onder de brigade en kan door de grootte snel verplaatsen binnen het operatiegebied. Het is dus altijd in de buurt van waar de inzet plaatsvindt. In zes tenten zorgt medisch personeel voor de gewonden, inclusief de mogelijkheid om kleine chirurgische ingrepen te doen. Zodra de mogelijkheid zich voordoet gaan gewonden die verdere zorg nodig hebben verder de keten in.
Meer zorg
De Role 2 Enhanced is een groot veldhospitaal dat ver van de frontlinie is opgezet. Voor oefening Bastion Lion 2025 werd er door 400 GNK BAT een Role 2 Enhanced opgezet op het voormalige Sovjet-Russische vliegveld nabij Mahlwinkel, op ongeveer dertig kilometer van het oefenterrein. Normaal gesproken staat de Role 2 Enhanced veel verder van de frontlinie en op de route naar veilig gebied. Voor de locatie werd gekozen zodat militairen die tijdens de oefening werden ‘uitgeschakeld’, naar de locatie konden worden gebracht, daar ‘behandeld’ en na een aantal dagen weer terug de oefening inkonden zonder daarvoor dagen onderweg te zijn.
“Normaal gesproken staan hier 52 tenten en hebben we twee operatiezalen beschikbaar”, vertelde kapitein Carolien van 400 GNK BAT vorig jaar. “Nu staan we hier met de helft. Dat houdt nog steeds in dat we een logistieke uitdaging hebben met alle uitrusting. We hebben drie tot vier dagen nodig voor we kunnen verplaatsen. Daarom staan we verder wel in het divisieachtergebied. Nu hebben we een operatiekamer ter beschikking en één chirurgisch team.” Dat team bestond tijdens Bastion Lion vrijwel volledig uit medici die in het dagelijkse leven in een burgerziekenhuis werken.
Naast de ‘gewonden’ uit de oefening, oefende het team met speciale poppen en ook met leden van een Britse organisatie die oefengewonden levert, zoals de Lotus-organisatie in Nederland. Er is een verschil: deze mensen zijn allemaal echt gewond geraakt tijdens gevechtsoperaties van het Britse leger. Sommigen hebben zelfs ledematen verloren en helpen nu de militaire medische keten in oefeningen. Daardoor kan er met speciale protheses realistisch geoefend worden.
Burger in camo
Wat je in een burgerziekenhuis niet zo snel zal zien, is een chirurg of anesthesioloog die buiten triage doet en vervolgens fysiek meehelpt om de gewonde militair, maar ook burgers, naar binnen te dragen. Tijdens de oefening stonden deze medisch specialisten, vaak wat ouder dan de militairen om hen heen, bij de arriverende ambulances om de gewonden te beoordelen, de zogenoemde triage. Daarbij wordt nogmaals gekeken, triage gebeurt op alle niveaus, welke verwondingen de gewonden hebben, wat de levensverwachting is en welke behandelingen nodig zijn. Zeker als er veel gewonden tegelijk binnenkomen, wordt in de triage gekeken hoe de meeste gewonden in leven kunnen worden gehouden met de beschikbare middelen en het personeel. Nog voor de triage worden de gewonden gecontroleerd op wapens en munitie, zodat er verder veilig gewerkt kan worden.
“Naast de chirurgische teams met een operatiekamer heeft een Role 2 Enhanced ook een tandarts, een huisarts, röntgencapaciteit, intensive care, een laboratorium, mentale gezondheidscapaciteit en een bloedbank. En dan is er nog de uitgebreide bevoorrading, stroomvoorziening, onderhoud en bewaking en beveiliging voor dreigingen op de grond en vanuit de lucht”, vertelde de kapitein. Dat laatste niet alleen van het complex zelf, maar ook de ruime omgeving. “De zorg die we hier geven is vergelijkbaar met een regionaal ziekenhuis in Nederland. We hebben hier zeker hetzelfde zorgniveau als thuis.”
De laatste stap naar herstel
Vanuit de Role 2 Enhanced gaan patiënten die dat nodig hebben naar een Role 3. Dat is een ziekenhuis in het land waar de operatie plaatsvindt. Hier kan langdurige zorg worden gegeven als de gewonde nog niet in staat is om te worden vervoerd naar het thuisland, of als vervoer niet beschikbaar is. Als dat wel het geval is komt de gewonde in de zogenoemde Role 4. In Nederland kan dat het Centraal Militair Hospitaal zijn in Utrecht of een ander ziekenhuis. Hier worden de patiënten behandeld tot ze naar huis kunnen.
Het medische personeel moet aan dezelfde maatstaven voldoen als medisch personeel in de burgermaatschappij. Waar nodig hebben militairen ook een officiële BIG-registratie (Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg). Er is een nauwe samenwerking tussen de medische organisatie van Defensie en de burgerziekenhuizen. Regelmatig werken militairen in ziekenhuizen om hun kennis op pijl te houden. Militair verpleegkundigen zijn regelmatig te vinden op ambulances. Omgekeerd zijn veel medisch specialisten als reservist in dienst van Defensie. Indien nodig kunnen zij worden opgeroepen. Het spreekt voor zich dat dit in goed overleg gebeurt om de reguliere gezondheidszorg niet te verstoren.
Bij Bastion Lion bestond het chirurgisch team uit zulke reservisten. Medisch specialisten die voor een paar dagen, maar ook soms een paar weken, hun doktersjas verruilen voor een camouflagepak. Niet alleen tijdens oefeningen, maar ook in uitzendingen als Afghanistan en Mali. Als het nodig is, staan ze er.
Leave a Reply